Minimalna temperatura w pracy - przepisy na zimę

W pomieszczeniach biurowych i tam, gdzie wykonywana jest lekka praca fizyczna, temperatura nie może być niższa niż 18°C (§ 30 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy).

W tym zdaniu § 30 nie ma zastrzeżenia o względach technologicznych - odnosi się ono do ogólnej granicy 14°C.

W pozostałych pomieszczeniach pracy, np. na hali produkcyjnej czy w magazynie, należy zapewnić temperaturę „odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania) nie niższą niż 14 °C”, chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają (§ 30).

14°C to dolna granica, a nie norma dla każdej pracy fizycznej - przepis wymaga temperatury odpowiedniej do rodzaju pracy. Niższa temperatura jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy wynika z technologii, np. w chłodni. Jeśli w magazynie lub hali wykonywana jest lekka praca fizyczna, obowiązuje minimum 18°C.

Przepisy nie podają temperatury powietrza, przy której pracę na otwartej przestrzeni trzeba przerwać. Pracodawca musi jednak chronić pracowników przed zimnem - stanowiska na zewnątrz powinny być zorganizowane tak, aby chronić pracowników przed warunkami atmosferycznymi, w tym niską temperaturą (§ 45 ust. 4 rozporządzenia BHP).

Przy pracach na otwartej przestrzeni lub w nieogrzewanych pomieszczeniach pracodawca zapewnia w pobliżu miejsca pracy pomieszczenia, w których pracownicy schronią się przed opadami, ogrzeją i zmienią odzież. Temperatura w nich ma wynosić co najmniej 16°C, a pomieszczenia „powinny być zaopatrzone w urządzenia do podgrzewania posiłków” (§ 44 załącznika nr 3). Jeśli przy pracach zimowych takiego pomieszczenia nie da się zapewnić, pracodawca daje w pobliżu odpowiednio urządzone źródła ciepła.

Do tego dochodzą bezpłatna odzież i obuwie robocze oraz środki ochrony indywidualnej, np. rękawice i obuwie chroniące przed niską temperaturą (art. 237⁶ i 237⁷ Kodeksu pracy).

Pracodawca zapewnia napoje m.in. przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia poniżej 10°C, w mikroklimacie zimnym (wskaźnik siły chłodzącej powietrza WCI powyżej 1000) oraz przy pracy fizycznej z wydatkiem energetycznym powyżej 1500 kcal na zmianę u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r.).

Napoje mają być w ilości zaspokajającej potrzeby pracowników, „odpowiednio zimne lub gorące w zależności od warunków wykonywania pracy” (§ 4 ust. 2), i dostępne przez całą zmianę. Przepis nie wskazuje konkretnego napoju. Nie przysługuje za nie ekwiwalent pieniężny (§ 8).

Obowiązek napojów nie jest ograniczony do zimy kalendarzowej - dotyczy każdej pracy na zewnątrz poniżej 10°C.

Posiłek profilaktyczny (potocznie regeneracyjny) to jedno danie gorące o wartości około 1000 kcal. Przy pracy na otwartej przestrzeni w okresie zimowym, czyli od 1 listopada do 31 marca, przysługuje przy wysiłku fizycznym powyżej 1500 kcal na zmianę u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet (§ 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 1996 r.). Poza zimą próg wynosi 2000 i 1100 kcal.

Nie każdy, kto pracuje zimą na zewnątrz, dostaje posiłek - decyduje wydatek energetyczny. Stanowiska uprawnione ustala pracodawca w porozumieniu ze związkami zawodowymi albo po opinii przedstawicieli pracowników (§ 5).

Jeśli ze względu na rodzaj pracy lub organizację nie da się wydać gorącego dania, pracodawca może zapewnić posiłek w inny sposób, w szczególności przez przekazanie produktów do przygotowania posiłku we własnym zakresie (§ 2 ust. 2). Ekwiwalent w gotówce nie przysługuje (§ 8).

Przepisy nie podają temperatury, poniżej której pracownik może odmówić pracy. Zgodnie z art. 210 § 1 Kodeksu pracy pracownik ma prawo powstrzymać się od pracy, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom BHP i jednocześnie stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia. Musi niezwłocznie zawiadomić przełożonego, a za ten czas zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Oba warunki muszą być spełnione łącznie - samo obniżenie temperatury poniżej normy nie daje automatycznie prawa do przerwania pracy. Ocena zależy od konkretnej sytuacji.

PIP zaleca ograniczanie narażenia na zimno, np. przez rotację na stanowiskach i dodatkowe przerwy na ogrzanie się, a także szkolenie pracowników z rozpoznawania objawów wyziębienia i udzielania pierwszej pomocy. Według PIP skracanie norm czasu pracy i dodatkowe przerwy nie mogą obniżać wynagrodzenia.

To zalecenia, a nie przepisy - obowiązki pracodawcy opisane wyżej wynikają z rozporządzeń i Kodeksu pracy.

Młodocianym nie wolno powierzać prac w temperaturze powietrza niższej niż 10°C, z wyjątkami określonymi w przepisach dla osób powyżej 16 lat (rozporządzenie RM w sprawie prac wzbronionych młodocianym, Dz.U. 2023 poz. 1240). Kobietom w ciąży i karmiącym wzbronione są prace w mikroklimacie zimnym, w którym wskaźnik PMV jest mniejszy od -1,0 (Dz.U. 2017 poz. 796).

Rozporządzenie z 9 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 927), które wchodzi w życie 11 stycznia 2027 r., dodaje do przepisów BHP maksymalne temperatury pracy przy upale. Nie wprowadza dolnej granicy temperatury dla pracy na zewnątrz.